I. Gıyaseddin Keyhüsrev Kimdir

I. Gıyaseddin Keyhüsrev

( ? -1211) Anadolu Selçuklu hükümdarı. Melikler’in siyasal bağımsızlıklarına son vermiştir.

I. Gıyaseddin Keyhüsrev’in doğum tarihi ve yeri bilinmemektedir. 5 Haziran 1211’de Alaşehir’de öldü. II. Kılıç Arslan’m en küçük oğludur. Eğitimiyle, Şeyh Mecdeddin İshak ilgilendi. II.Kılıç Arslan, Türk devlet töresi uyarınca ülkeyi 11 oğlu arasında bölüştürdüğünde, merkezi Uluborlu olan batı illerinin meliki oldu. Büyük oğullarının aralarında çekişmeleri ve sultan olmak için kendisine baskı yapmaları karşısında, II Kılıç Arslan, Keyhusrev’i veliaht ilan etti. Babasının 1192’de ölümüyle birlikte, Keyhusrev Anadolu Selçuklu hükümdarı oldu. Ancak bu ilk saltanatı 1196’ya değin sürdü.

Sultanlığının ilk zamanları, kardeşlerini kendisine boyun eğdirmek için mücadele etmekle geçti. Bizans imparatoru III.Aleksios’un, Selçuklu uyruğundaki Türk ve Rumlar’m Konya-Constantinopolis (İstanbul) arasında ticaret yapmalarını engellemesi üzerine Menderes Irmağı’na kadar olan Bizans topraklarım ele geçirdi. Kardeşi, Tokat Meliki II.Rük-neddin Süleymanşah’m 1196’da Konya’yı alarak Selçuklu tahtına oturması ile, I.Gıyaseddin Keyhusrev’in ilk saltanatı sona erdi. Keyhusrev, tahttan indirildikten sonra, oğulları İzzeddin Keykâvus ve Alaeddin Keykubad’la birlikte, önce Kilikya Ermeni Krallığı’ mn başkenti Sis’e (Kozan), daha sonra da sırasıyla, kardeşi Mugiseddin Tuğrulşah’m melik olduğu Elbistan’a, kardeşi Muizeddin Kayserşah’ın melik olduğu Malatya’ya, Halep’e, Diyarbakır’a, Ahlat’a ve en sonunda İstanbul’a gitti. İstanbul’da, Mavrozomes adlı bir Bizanslı’mn kızı ile evlendi. Haçlılar’m 1204’te İstanbul’u işgal etmeleri üzerine Mavrozomes’ in kalesine sığındı. Bu sırada, II.Rükneddin Süleymanşah’m ölmesi ve yerine çok küçük yaştaki III.Kılıç Arslan’ın sultan olması üzerine, Anadolu’daki birçok bey yeniden başa geçmesi için Keyhusrev’e elçi gönderdiler. Keyhusrev, 1205’te ikinci kez sultan oldu.

Bu dönemde gerçekleştirilen en önemli yenilik, ülkenin şehzadeler arasında bölüştürülmesi geleneğinin, adlarına hutbe okutma, para bastırma haklarının ortadan kaldırılması, meliklerin merkeze bağlı birer vali konumuna getirilmeleridir. Keyhusrev’in ikinci sultanlığı sırasında, devletin etki alanı, Gürcistan’a kadar genişledi. Komnenoslar’ın Karadeniz kıyılarındaki yayılma hareketleri önlenerek, Karadeniz’e ulaşan kervan yolu güvence altına alındı. Haçlılar’ın İstanbul’u işgal etmesinden sonra İznik’e yerleşip, 1206’da burada bağımsız bir devlet kuran Teodoros Laskaris’e karşı girişilen savaş sonucunda, Denizli, Honas ve Menderes Irmağı’ndan Ege Denizi’ne dek uzanan topraklar ele geçirildi. 1207’de, özellikle Avrupalı ve Mısırlı tüccarların uğrak yeri olan Antalya fethedildi. Elbistan’ı kuşatan Kilikya Ermeni Krallığı etkisiz hale getirildi. I.Gıyaseddin Keyhusrev, İznik Bizans İmparatorluğu’na karşı düzenlediği Alaşehir Seferi sırasında öldü.